Veiligheid heeft gedurende het gehele project een zeer belangrijke rol ingenomen. Er is van alles aan gedaan om van de Betuweroute een veilige spoorlijn te maken. Er is veel aandacht besteed aan beveiligingssystemen ter bevordering van de veiligheid van de goederentreinen. Een voorbeeld is hiervan de tunneltechnische installaties in de tunnels en ERTMS voor de rijdende goederentreinen op het spoor. Maar ook heeft de veiligheid tijdens de aanleg voor zowel de medewerkers als de omwonende altijd hoog in het vaandel gestaan. Graag willen wij hier meer over vertellen. Momenteel werken we aan een verdere invulling van dit onderwerp. Totdan beperken wij ons tot een korte inleiding.

Omwonenden en medewerkers
Omwonenden en weggebruikers hebben regelmatig informatie ontvangen over zaken als wegomleidingen, afsluitingen, tijdelijke transportroutes en zaken die om extra oplettendheid vragen. Structureel werden alle omwonenden 2 maal per jaar geïnformeerd middels de informatiekrant 'Wisselwerk'. Voor de  meest kwetsbare groep in het verkeer - de kinderen - is een leerzaam lespakket verkeersles samengesteld die werd gegeven door de projectvoorlichters van de Betuweroute op de basisscholen vlak langs het tracé om hen vertrouwd te maken met vrachtverkeer of nieuwe fietsroutes. Ook de veiligheid van de bouwers zelf heeft de nodige aandacht gekregen. Met name in de fase waarin aan tunnels, wegen en viaducten gewerkt werd waren iedere dag duizenden bouwvakkers in de weer met zware apparatuur, zand en beton. Onderzoek toont aan dat meer dan 70% van de ongevallen op een bouwplaats te wijten zijn aan onachtzaamheid. Een stoere campagne hield de bouwvakkers alert op de ‘ongelukjes in de kleine hoekjes’. Overigens was de veiligheid op de bouwplaats een verantwoordelijkheid van de aannemers. Door middel van audits en controles controleerde de projectorganisatie Betuweroute of de aannemers hun veiligheidsbeleid op orde hadden.

Beveiligingssytemen
Voor de tunnels is speciale aandacht besteed aan veiligheid. De vijf tunnels van de Betuweroute zijn de eerste spoortunnels in Europa met sprinklerinstallaties. Deze aan het tunneldak aangebrachte sprinklers zijn onderdeel van het uitgebreide pakket van zogenoemde mitigerende maatregelen van elke tunnel, waarmee een brand in de kiem wordt gesmoord. Bij brand treden de sprinklers automatisch in werking om te blussen of om de tunnelwanden te koelen zodat deze niet beschadigen. Een sprinklerinstallatie treedt in werking bij het oplopen van de temperatuur of bij het tot stilstand komen van de trein. Als dit tegelijkertijd gebeurt dan starten de sprinklers meteen met sproeien. Daarnaast is bij de de Betuweroute gekozen voor een in Nederland nieuw, innovatief beveiligingssysteem: ERTMS/ETCS LEVEL 2. Dit beveiligingssysteem heet voluit European Rail Traffic Managementassistent System/ European Train Control System. Het systeem - de nieuwe Europese standaard - bevindt zich in de infrastructuur, terwijl de machinist de signalen aan boord in de locomotief ontvangt. Er zijn daarom geen seinen meer nodig langs het spoor. De Betuweroute loopt hiermee vooruit op Europese wetgeving en ontwikkelingen. ERTMS/ETCS controleert of de trein een baanvak of sectie (een deel van de spoorlijn van één tot anderhalve kilometer lang) mag inrijden. Indien er toch een trein de tunnel inrijdt, neemt het systeem de trein over.