Aanleiding: 'Projectorganisatie Betuweroute kennisintensieve organisatie'
Eind 2003 heeft de Projectorganisatie Betuweroute besloten expliciet actie te ondernemen op het terrein van kennis en kennismanagement. Aanleiding was de constatering dat het tempo waarin onze samenleving verandert en zich ontwikkelt, alsmede de complexiteit van de samenleving, maken dat kennis voor organisaties steeds belangrijker wordt. Kennis is daarmee als vierde productiefactor een steeds belangrijker aandachtspunt voor het management van organisaties.
Hetgeen zeker van toepassing was op een kennisintensieve organisatie als de Projectorganisatie Betuweroute. Voorts werd vastgesteld dat de opdracht die de Projectorganisatie (onderdeel van ProRail) uitvoerde, moest worden gekarakteriseerd als een maatschappelijke opdracht. Met alle rechten en plichten die daarbij horen. Dit betekende dat de overdracht van kennis uit leerervaringen vanuit een politiek bestuurlijke context, ook onderdeel uitmaakte van de projectopdracht. Een vaststelling die overigens ook door de opdrachtgever sterk werd benadrukt. Daarnaast gaf de actualiteit, zoals bijvoorbeeld de conclusies en aanbevelingen van de TCI (beter bekend als de Commissie Duivesteijn), aan dat het belang van uitwisseling van kennis en leerervaringen bij grote projecten toeneemt. Tot slot is het belang van de eigen medewerkers van het Projectbureau Betuweroute onderkend. Bij een professionele afsluiting van werkzaamheden in dit project hoort het analyseren en vervolgens vastleggen en doorgeven van de leerervaringen. Daar wordt het project, de maatschappij en vooral ook de professional wijzer van.

De gekozen aanpak: 'Kenniseigenaar centraal'
Vanuit de doelstellingen is een aanpak bepaald om te komen tot realisatie. De aanpak volgde de stromen van de zogenaamde 'Kennisfontein' (zie figuur 1).




In dit model wordt uitgegaan van 3 groepen gebruikers: 

1. De interne gebruikers;
2. De gebruikers die bediend moeten worden omdat zij een rol spelen bij de beoordeling van de resultaten van het project of omdat  zij een rol spelen bij het beheer, onderhoud en/of de exploitatie;
3. De groep die om verschillende redenen belangstelling heeft voor de kennis van het project.

De stromen naar links en rechts in figuur 1 geven activiteiten weer die in elk geval adequaat binnen de organisatie zijn belegd. De waarborgen hiervoor werden gevonden in de ‘reguliere bedrijfsvoering’. Ten aanzien van de stroom rechtdoor ('tot nut van het algemeen') geldt dat er zoveel waardevolle kennis binnen het Projectbureau Betuweroute is ontwikkeld dat een actieve verspreiding tot de projectopdracht wordt gerekend.

De aanpak is gericht op het veredelen van de informatie van de kenniseigenaren tot kennis. Hiervoor zijn eerst 8 domeinen onderscheiden die het gehele project weergeven. Het gaat hierbij om de domeinen: Projectbeheersing, Sociaal Maatschappelijk, Contractmanagement, Conditionering, Techniek, Systeemintegratie, Organisatie & Besturing en Politiek Bestuurlijk. Voor elk domein zijn kenniseigenaren gezocht. Op basis van de informatie van de kenniseigenaren is een match gezocht tussen de aard van de kennis, de behoefte om deze te delen met andere partijen en de vorm waarin verwerking en ontvangst het beste konden plaatsvinden. Voor ieder thema heeft dit geresulteerd in een projectplan, opgesteld in samenwerking met de kenniseigenaar. Dit projectplan vormde vervolgens de basis voor een besluit over de aard van de activiteiten: het maken van een product in een geëigende vorm of het ontsluiten van de informatie voor later gebruik.

Voor de ordening van de kennis van de Betuweroute blijkt de uiteindelijke vorm van het geheel uit het hierna volgende schema (figuur 2).

Er is een verbinding gelegd tussen de verschillende producten binnen de te onderscheiden kennisdomeinen, de Kennissite en het zogenaamde 'Observatieboek'. De organisatie van het project was er op gericht om de kenniseigenaren zo veel mogelijk in het brandpunt van de ontwikkeling te brengen. Het Kennisnetwerk (de groep kenniseigenaren), vormde daarom een belangrijk element in de organisatie. Het Coördinatie Punt Kennis (CPK) was verantwoordelijk voor de aanpak en uitvoering van kennismanagement binnen de Betuweroute. Op basis van de inbreng van het Kennisnetwerk werden voorstellen gemaakt over de wijze van uitvoering van de activiteiten en de inrichting van de ondersteuning. Het CPK zorgde bovendien voor de begeleiding van de uiteindelijke realisatie hiervan. Deze voorstellen werden door het CPK voorgelegd aan de Redactieraad (RR). De RR bepaalde wat er uiteindelijk werd gerealiseerd en bewaakte de kwaliteit van de producten. De producten werden uitsluitend onder verantwoordelijkheid van de Projectorganisatie Betuweroute uitgebracht. Daarnaast hield het CPK zich bezig met het adviseren van het Directieteam Betuweroute wanneer het ging om het uitwisselen van kennis met anderen, het maken van strategische keuzes en het bepalen van beleid. Het project kennis is een initiatief van de Projectorganisatie Betuweroute (onderdeel van ProRail) en ondersteund door het ministerie van Verkeer & Waterstaat en ProRail.

Resultaten
Het project Kennis bij de Betuweroute heeft tot nu toe geresulteerd in de volgende producten per domein:

Algemeen